Dag 37: Die Misgaarder in “Die Keiservoël oor Namaland”

Een van die mindere karakters in my boek is David Radford. In die boek sê hy net enkele sinne en roei sy bootjie vol guano vanaf die eiland na die strand toe. Verder verskaf hy onderdak aan die drie Duitsers, Vogelsang, Francke en Wagner wat deur Adolph Lüderitz gestuur is om grond te koop by Josef Fredericks. Dit is al wat hy doen in die boek, maar in werklikheid het hy ‘n kleurryke lewe gelei wat eintlik sy eie boek verdien. Die Namibiese Wetenskaplike Vereniging het in 2009 ‘n artikel deur Andreas en Peter Vogt in Volume 57 van hulle tydskrif gepubliseer.

RadfordhuisRadford

Ek het hom gedoop of benaam met my eie woord, een van ‘n paar wat ek myself in die boek veroorloof het. Ek noem hom in die taal van die Namas die “misgaarder.” Vir die Namas moes dit seker vreemd gewees het om iemand te sien wat voëlmis bymekaar maak en ek het myself verbeel dat dit die soort term was waarmee hulle hom sou beskryf.

Die regte David Radford is in 1834 in Colchester in die graafskap Essex in Engeland gebore. Hy het in 1860 in Angra Pequena, vandag se Lüderitz aangekom as werknemer of miskien assosiaat/vennoot van die firma DePass en Spence. Hy het by die destydse Nama kaptein van Bethanië, David Christiaan, (voor die tyd van die Frederickse) in ‘n mondelinge kontrak die “eiendomsreg” van Lüderitz, of dan ten minste Radfordbaai, na hom vernoem, verkry.

Radford het in ‘n gehuggie op die strand gebly (sien foto) en ‘n lewe gemaak uit visvang, robbe jag, guano bymekaarmaak en handel dryf. In my boek verwys ek na die “twee walvisbene wat soos verwelkomingsboë voor sy huis staan” en “Cornelius Fredericks wat dink aan Jona in die walvis se maag.” Hierdie foto het my verbeelding op loop gesit.

Hou in gedagte dat vandag se Lüderitz so klein is dat ek min mense ken wat daar sal oorleef. Dink net hoe dit vir Radford moes wees om op daardie verlate stukkie strand te bly. In 1878 het hy in die Kaap gaan kuier en met ‘n mej. Powell getrou. Hy het haar teruggebring  Angra Pequena (Lüderitz) toe en daar het hulle agt kinders gehad. Hulle was aanvanklik die enigste blanke inwoners van daardie windverwaaide klein plekkie, maar baie gelukkig.

Die Amerikaanse burgeroorlog het ‘n snaakse verbintenis met Radford en die dorpie Lüderitz. Op daardie stadium het ‘n vennoot en vriend van hom, ene Griffiths, ook daar gewoon. ‘n Kruiser, die Alabama, van die Konfederasie, (suidelike state van die VSA) het in die baai kom skuil nadat hulle deur die Vanderbilt, oorlogskip van die Yankees verjaag is. Griffiths het een of ander klein transaksie met die kaptein van die Alabama aangegaan en daarvoor het die eerste offisier van die Vanderbilt hom wat Griffiths is summier doodgeskiet. Dit sou nie die eerste of laaste betrokkenheid van Lüderitz by ander groot oorloë wees nie.

Dit is verstommend dat Radford en sy gesin so lank op Angra Pequena/Lüderitz kon bly. Onthou daar is geen natuurlike water nie. Dit is op rekord dat hy water by verbygaande skepe geruil het vir volstruisvere.

In 1883 en 1884 koop Adolph Lüderitz die grond wat uiteindelik die hele Namaland sou insluit, by Joseph Fredericks. Hiermee was Radford nie tevrede nie. Hy het die saak uiteindelik tot in Berlyn gaan beveg en is wel daarvoor gekompenseer. Daar word vandag nog na die “Radfordproses” verwys. Die baai waar hy gewoon het staan vandag nog bekend as Radfordbaai.

Ek is nie die eerste persoon wat kom as karakter in ‘n roman gebruik nie. Die outeur, Hans Grimm beskryf in sy boek, “Volk ohne Raum” hoe die hoofkarakter, Cornelius Friebott vir ene Redford (sic) in Lüderitz ontmoet.

David Radford is in 1913 op sy plaas naby Bethanië oorlede.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s