Dag 87: Die Keiservoël In Namaland

Oorhandiging aan Namas

Gister het die Keiservoël in Namaland neergestryk. Die geleentheid was iets waaroor ek baie jare gedroom het. Ek het hierdie Afrikaanse boek waaraan ek so lank gewerk het oorhandig aan die mense vir wie dit só belangrik is.

Danksy my uitgewer, Cordis Trust, die Trust vir Afrikaanse Onderwys en die Lithon Stigting kon ek 400 eksemplare van die boek aan die goewerneur van die Hardapstreek, haar edele Esme Isaacs, skenk. Die boek sal só sy weg vind na die skole, biblioteke, kerke en kantore van die mense van die suide van Namibië, vir wie ek so lief is.

oorhandiging

Die geleentheid het my oorweldig. Ek het lanklaas soveel passie, afwagting, dankbaarheid, en liefde ervaar. Ek kan eintlik nog ’n boek oor gister se gebeure skryf. Die teenwoordiges het ingesluit die goewerneurs van die Hardap- en Karasstreke, lede van die parlement, burgemeesters, tradisionele leiers, raadslede, geestelikes, amptenare en lede van die gemeenskap.

Ons is vermaak met wonderlike kulturele danse soos die Namastap en my vrou Ingrid en Marsia Reed van die Lithon Stigting het pragtige handvervaardigde geskenke ontvang.

 

Die geleentheid het plaasgevind teen die agtergrond van die huidige debat oor die volkslagting van 1904-1908 waaroor ek in die boek vertel. Juis gister het NBC se agtuur nuus berig dat die Nama- en Herero-afvaardigings uit die samesprekings met die Duitse afvaardiging uitgestap het. Na gister se seremonie verstaan ek baie goed hoekom hulle dit gedoen het. Duitsland wil vergoed vir hulle oortredings van destyds, maar hulle verstaan nie dat hulle eers na die regte mense moet luister nie. Een van hulle was by die oorhandiging en ek beskou myself as uiters bevoorreg om hom persoonlik te kon ontmoet. Hy is kaptein David Fredericks van Bethanië. Hy is ’n unieke bron van inligting, maar ook reeds provaat. Ek hoop om binnekort ’n baie lang gesprek met hom te voer.

Verskeie hoogwaardigheidsbekleërs het toesprake gelewer. Deurgaans was die klem op die belang van onderwys en opvoeding, lees en kulturele trots.

Ek waag dit om dit te sê dat dit die eerste keer was wat ’n boek in Afrikaans verskyn het wat erkenning gee aan die geskiedenis en kultuur van die Namas, en dan veral aan die onregte wat teen hulle gepleeg is. Na die tyd moes ek baie boeke teken en het die Namas my persoonlik kom bedank. Hulle opregte dankbaarheid het my verskeie kere bewoë gelaat.

Ek glo onwrikbaar dat die Namas en die ander mense van Namibië Afrikaans se beste bondgenoot is. Ons moet aanhou om Afrikaanse projekte in Namibië te ondersteun. Die tyd loop uit.

Die geleentheid is deur die NBC verfilm en sal moontlik vanaand op hulle nuusprogram gebeeldsend word.

Ek plaas hieronder die volledige teks van my toespraak:

Baie dankie vir die uitnodiging om vandag hier te wees. Dit is vir my ‘n groot eer en voorreg.
Die geskiedenis van die Namavolk en die Hereros is iets wat my die afgelope tien jaar betower. Soos so baie ander mense het ek tien jaar gelede niks daarvan geweet nie. Vandag is dit anders. Ek is vandag hier om ‘n boek wat ek oor die onderwerp geskryf het bekend te stel en aan julle, die mense van Namibië, te oorhandig. Die boek se titel is Die Keiservoël Oor Namaland. Die titel skree dadelik twee vrae: Wat is ‘n keiservoël en waar is Namaland? Wel, ‘n keiservoël is die rooiborslaksman en die naam keiservoël verwys na die ou kleure van die Duitse vlag, rooi en swart, en daarom is die ander naam van die rooiborslaksman dan ook die Duitse vlag. Hierdie ou name kom albei voor in die woordeboeke en dit is uniek tot die Namas. Met ander woorde, dit is die kontreitaal, kontreiname van die rooiborslaksman, soos julle mense dit gebruik. Ook die ou Duitsers het van der Reichsvogel gepraat as hulle ‘n rooiborslaksman sien.
Wat van Namaland? Waar is dit? Dit is presies hier waar ons vandag is, Van min of meer hiervandaan en verder suid, tot teen die Garieprivier. In die ou dae, voor 1883, het hierdie wêreld aan die Namavolk behoort. Maar een fout het hulle hierdie land gekos. Een verkeerde besluit het veroorsaak dat die Namas hulle grond verloor het. Dit is die storie van my boek en ek sal nou vertel wat gebeur het.
Ek het letterlik meer as agt jaar aan hierdie boek gewerk en baie mense vra my hoekom. Hoekom het jy dit gedoen? Ek wil vandag probeer om daardie vraag te antwoord.
Eintlik is dit maklik: dit is omdat ek lief is vir julle, die mense van hierdie land. My navorsing het my op baie paadjies laat loop. Ek was byvoorbeeld in 2010 vyf keer in Lüderitz om navorsing te doen. Ek was male sonder tal in Windhoek. Ek het in die argiewe gaan rondkrap en in die biblioteke. Uiteindelik het ek op ‘n ongelooflike en unieke verhaal afgekom, een wat tot vandag oor die hele wêreld ‘n belangrike invloed uitgeoefen het. Julle dink miskien dat plekke sos Maltahöhe, Keetmanshoop, Lüderitz, Aus en Bethanië klein onbelangrike plekkies is, plekkies wat sommer maar net bestaan, maar dit is nie waar nie. Meer as honderd jaar gelede het daar goed hier gebeur wat tot vandag toe uiters belangrik is.
Kom ek noem net eers een ding. In 1906 is daar wrede eksperimente op die Nama krygsgevangenes op Haai eiland in Lüderitz se hawe gedoen deur ‘n Duitse dokter. Uiteindelik het hy boeke geskryf waarin hy gesê het dat die Namas ‘n minderwaardige ras is. Dit het beteken dat hy gereken het dat dit nie verkeerd is om sy wrede eksperimente te doen nie. Hy het onder andere die krygsgevangenes se koppe afgesny en vir hulle vrouens gegee om skoon te maak. Hierdie skedels het hulle Duitsland toe gestuur en daar verdere navorsing gedoen. Die meeste van daardie skedels is vandag nog daar. Duitsland het vanjaar erken dat dit ‘n fout was.
Die belangrike ding is dat hierdie dokter se werk die begin was van wat 33 jaar later die sogenaamde Jodeslagting of Holocaust sou wees. Ses miljoen Jode is wreed vermoor. En dit het alles op Haai eiland, Shark Island in Lüderitzbaai begin.
Maar kom ons gaan net eers terug na die begin. Hoe het dit alles gebeur? Hoekom? En wat was die fout wat die Namas gemaak het? Wat het hulle verkeerd gedoen? Dit is die storie van Die Keiservoël Oor Namaland.
Op ‘n dag in 1883 het drie Duitse manne wat vir ‘n ryk handelaar Adolph Lüderitz gewerk het by kaptein Joseph Fredericks op Bethanië aangekom. Hulle wou grond koop by kaptein Fredericks. Hulle wou net Lüderitz koop met nog vyf myl rondom Lüderitz. ‘n Paar maande later was hulle terug. Hulle wou nog 25 myl se grond hê. Ook hierdie keer het kaptein Fredericks die papier geteken, maar op die papier het iets gestaan wat hy nie geken het nie. Die woord was geografiese myl. Kaptein Fredericks het 30 geografiese myl se grond verkoop, maar hy het nie geweet wat dit is nie. Ek ook nie, totdat ek dit gaan bestudeer het. ‘n Geografiese myl is baie baie groter as ‘n gewone myl, ses keer groter. Dit het beteken dat kaptein Fredericks eintlik al sy grond verkoop het, vir ‘n appel en ‘n ei. Hy was baie kwaad maar toe was dit te laat. Hy het alles wat hy gehad het verloor omdat hy een woord nie geken het nie.
Ek is vandag hier omdat ek vir julle 400 boeke wil persent gee. Die Keiservoël Oor Namaland is die verhaal van hierdie bedrogspul, die Herero oorlog, die Nama oorlog en die uiteindelike oorname deur SA.
Hierdie boek vertel die storie van die Herero helde en die Nama helde, van Hendrik Witbooi, Cornelius Fredericks, Simon Koper, Abraham Morris, Jakob Morenga en ander. Ek wil hê dat die mense van hierdie land moet lees van hulle eie helde, mense wat baie opgeoffer het, eintlik alles verloor het. Ek wil hê julle moet trots wees op julle helde, julle moet hulle nagedagtenis vereer, julle moet trots wes op julle kultuur, julle taal en julle Afrikaans. Bo alles wil ek hê julle moet lees. Om te lees is om mag te hê. Om woorde te ken maak jou sterk. Lees elke dag ‘n paar bladsye, vir die res van jou lewe, want dit maak jou sterk en slim. As kaptein Fredericks geweet het wat daardie een woord beteken, dan was hierdie wêreld dalk vandag nog steeds Namaland.

In die Bybel lees ons in Spreuke 12:14 “‘n Mens kan voorspoedig word deur altyd die regte woorde te gebruik, of hy kan die vrug geniet van wat hy met sy hande doen.” Daar is niks mee fout om met jou hande te werk nie. Dit is goed en reg so, maar my boodskap vandag hier aan julle is dat woorde altyd vir jou ‘n pad kan oopkap. Ek pleit by julle, lees elke dag iets en leer dit vir julle kinders. Deur te lees brei jy jou woordeskat en jou kennis uit. Daardeur word jy sterk en voorspoedig. Lekker lees!

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s